Reisgedrag beïnvloeden is vooral boeiend en leuk

Dit weblog gaat over reisgedrag en het beïnvloeden daarvan. De belangstelling voor dit onderwerp neemt toe. Bij het KpVV krijgen we regelmatig vragen hierover. En we zien in de verkeerssector steeds vaker activiteiten in de sfeer van ‘gedrag beïnvloeden’. Soms zijn die interessant, bij andere zetten we onze vraagtekens.

Veel vragen, veel antwoorden
Die vragen aan KpVV hebben ongeveer de volgende strekking:

“De nieuwe gratis fietsenstalling in het centrum wordt nauwelijks gebruikt. Wat moeten we doen om het gebruik te bevorderen?” 

“Als we niets doen, stijgt het autobezit en er is geen ruimte voor meer parkeerplekken. Is het mogelijk gedrag te sturen zodat mensen minder vaak de auto pakken of minder vaak een auto bezitten?”

“We benaderen werkgevers over mobiliteitsmanagement. Die zijn enthousiast. Maar hoe bereiken we nu de werknemer? Want die moet het uiteindelijk doen”.

“Voor bouwen is geen geld meer, de rek is uit benutten en beprijzen mag niet. De enige optie die over blijft is gedragsbeïnvloeding. Maar wat levert dat op?”.

Ook horen we af en toe de kreet dat verkeerskundigen meer verstand hebben van verkeerstechniek dan van de “factor mens”. En dat is soms jammer, want geen maatregel is effectief en geen innovatie vindt zijn weg, zonder dat mensen zich op een bepaalde manier gaan gedragen. Techniek en gedrag gaan dus hand in hand.

Je zou de vragen als volgt kunnen samenvatten:

• is gedragsbeïnvloeding effectief? 
• hoe bewerkstellig je een gedragsverandering bij een bepaalde groep reizigers? 
• hoe zorg je ervoor dat (bepaalde) reizigers het gedrag vertonen dat jij wenst (bijv. gebruik maken van de fietsenstalling; op de (e)-fiets naar het werk i.p.v. aansluiten in de file) 
• hoe kun je de factor “mens” onder de aandacht brengen bij verkeerskundigen? 

De uitdaging: van theorie naar praktijk
De bovenstaande vragen vormen voor het KpVV een interessante uitdaging.

Er is namelijk heel veel bekend over gedrag, over het beïnvloeden ervan en over de effectiviteit van gedragsbeïnvloeding. Er zijn ontzettend veel theorieën en praktische toepassingen en veel daarvan zijn nuttig voor de verkeerssector.

Toch zien we mensen die in hun dagelijkse werk met mobiliteit bezig zijn en zich niet bewust zijn van de mogelijkheden en het belang van gedragsbeïnvloeding. Deze groep is op te splitsen in:

1. mensen die gedragskennis eigenlijk onmiddellijk kunnen gebruiken. Bijvoorbeeld omdat ze bezig zijn met het stimuleren van fietsen naar het werk; 
2. mensen die gedrag belangrijk vinden maar het nog niet nodig hebben voor hun werk of (nog) niet de ruimte krijgen om er aandacht aan te besteden; 
3. mensen die het idee hebben dat gedragsbeïnvloeding niet werkt of niet belangrijk is en er om die reden geen aandacht aan besteden. 

De uitdaging is om deze mensen te overtuigen. Niet door iets op te dringen, maar door een brug te slaan tussen theorie en praktijk. Door te laten zien dat het werk waar ze goed in zijn nog beter kan. Met andere woorden: de schat aan kennis, ervaringen, psychologische “principes”, technieken etc. op een eenvoudige manier onder de aandacht brengen en handvatten bieden om dit in hun eigen werk te gebruiken. Die uitdaging pakken we in dit weblog op.

Waarom een weblog?
Het is ondoenlijk om alle beschikbare gedragskennis samen te vatten in enkele handzame publicaties. Het voordeel van een weblog is dat we snel de beschikbare kennis kunnen overdragen, zonder dat we het tijdrovende proces van het schrijven van een publicatie hoeven te doorlopen. Bovendien is het leuk om regelmatig een kort berichtje te ontvangen. Het lezen ervan kost weinig tijd en na verloop van tijd bouw je toch aardig wat kennis op. Kennis die terug te vinden is op het moment dat je er naar zoekt.

Regelmatig publiceren we daarom artikelen, interessante filmpjes, aansprekende foto’s etc. Soms een korte frisse artikeltje over iets actueels. Soms gaan we wat dieper in op ‘bouwstenen’ uit de gedragspsychologie, interessante voorbeelden uit binnen- en buitenland, praktische methoden, een recente gebeurtenis of een boeiend aspect uit een toonaangevend project enzovoort.

En het is geen eenrichtingsverkeer! Het is mogelijk om te reageren. Laat dus vooral ook je mening horen, deel je ervaringen of leg de vraag voor waar je mee worstelt!

Reisgedrag beïnvloeden: boeiend en leuk
Gedrag heeft te maken met – op het eerste gezicht - diverse ingewikkelde zaken als ‘irrationeel gedrag’, ‘ons ondoorgrondelijke brein’, ‘psychologische weerstanden’, verschillen tussen ‘houding & gedrag’, ‘zeggen & doen’, ‘bewust en onbewust’ en nog veel meer. Het is gemakkelijk om een waas op te trekken en vervolgens te zeggen dat het niet te bevatten is.

In dit weblog kiezen we ervoor om die ingewikkeldheden vooral te laten liggen bij de dames en heren gedragspsychologen. We willen vooral laten zien dat verkeerskundigen er in hun dagelijkse praktijk mee aan de slag kunnen.

Met een aantal eenvoudige principes is veel te bereiken. Om die te doorgronden is het echt niet nodig om de krochten van ons menselijk wezen te kennen. Een stukje basiskennis is natuurlijk wel leuk en nuttig. Dat opent de weg naar een veelzijdig en boeiend thema met veel mogelijkheden: De psychologie van reisgedrag!

En om gelijk een paar misverstanden te voorkomen: Het beïnvloeden van reisgedrag heeft weinig te maken met ‘autootje pesten’, ‘betuttelen’ of manipuleren. We gaan uit van legitieme redenen om bijvoorbeeld fietsgebruik te bevorderen of reizen buiten de spits te belonen. Het gaat in principe om mensen keuzes te bieden, hen vertrouwd te maken met alternatieven en op deze wijze hun gedragspatronen te verrijken. Vrijwillige gedragsverandering staat voorop. In de meeste gevallen is er immers pas sprake van duurzame gedragsverandering als mensen iets uit zichzelf gaan doen (ook al kost het soms wat tijd voor men zover is). Gedragsverandering ‘uit eigen beweging’ dus!

Abonneer je

Nieuwsgierig geworden? Abonneer je dan gratis op deze blog:

- via je RSS-reader
- mail-attendering bij ieder bericht
- mail-attendering 1x/maand (via Mijn KpVV)

En nodig anderen uit om lid te worden!

We wensen je veel leesplezier en hopen dat je net zo enthousiast bent of wordt als wij !